عماد پورشهریاری۴ آبان ۱۳۹۹

نگاهی به فیلم اینک بهشت ساخته هانی ابواسعد

جوانی که جلیقه انتحاری را به تن کرده و آخرین توضیحات را درباره نحوه عملکرد آن دریافت می‌کند، می‌پرسد: «بعدش چی میشه؟» صدایی نه چندان مطمئن و مغموم پاسخ می‌دهد «دو فرشته به استقبال تو می‌آیند».

سعید و خالد، دو جوان فلسطینی که از دوران کودکی با یکدیگر بودند اکنون دوستی خود را در یک گروه عملیاتی فلسطینی در نابلس در کرانه باختری ادامه می‌دهند. دوستی پایداری که شاید به زودی به پایان برسد. آن‌ها قصد دارند اولین و شاید به عبارت دقیق‌تر آخرین عملیات جهادی خود با پوشیدن جلیقه‌های انتحاری به انجام برسانند.

نگاهی به فیلم اینک بهشت ساخته هانی ابواسعد

فیلم «اینک بهشت» «Paradise Now» به کارگردانی هانی ابواسعد از معدود کارگردانان فلسطینی و تهیه کنندگی سرمایه گذاری از هلند درسال ۲۰۰۵ میلادی در سرزمین‌های اشغالی تولید شده و در۴۸ ساعت به روایت آنچه از مجموعه یقین‌ها و تردیدهای این دو جوان است، می‌پردازد. روایتی که تا ثانیه‌های پایانی فیلم تماشگران را به ویژه تماشاگر اروپایی و آمریکایی را با التهاب وقوع عملیاتی جهادی در نزدیکی آن‌ها همراهی می‌کند.

حتی اگر از لحاظ سیاسی نخواهید «اینک بهشت» را مورد بررسی قرار دهید، از جنبه هنری و سینمایی نیز این اثر با بهره‌گیری از چرخش‌های هوشمندانه و احساسات در فیلم‌نامه توانسته است هیجان را تا لحظات پایانی در قلب شما به اوج برساند.

«اینک بهشت» را شاید بتوان تلاقی مخرب سیاست و روانشناسی نیز دانست که در آن مفاهیم شهادت و شهادت طلبی به چالش کشیده می‌شوند. فیلم که در فضایی نامعین و تنها با نشانه‌هایی از سرزمین‌های اشغالی آغاز می‌شود با ملاقات‌های گاه و بیگاه در رستوان‌ها و فروشگاه‌ها جوی از خشونت و تردید را در نگاه متقابل اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها به یکدیگر به تصویر می‌کشد. نگاه‌هایی که در ایست-بازرسی‌های صهیونیست‌ها از خشونت و تردید به نفرت و وحشت تبدیل می‌شوند.

به عادت گروه‌های جهادی افرادی که برای انجام عملیات داوطلب می‌شوند برای جلوگیری از افشای عملیات ایزوله می‌شوند و سران گروه‌ سعی بر پنهان نگاه داشتن هویت آن‌ها دارند. بار دیگر هانی ابواسعد حس تردید را این بار در میان مبارزان فلسطینی با اضطراب سران به تصویر می‌کشد که کمترین تحرکی از داخل را خیانت و خطر نابودی گروه تلقی می‌کنند.

“حتی اگر از لحاظ سیاسی نخواهید «اینک بهشت» را مورد بررسی قرار دهید، از جنبه هنری و سینمایی نیز این اثر با بهره‌گیری از چرخش‌های هوشمندانه و احساسات در فیلم‌نامه توانسته است هیجان را تا لحظات پایانی در قلب شما به اوج برساند.”

از سوی دیگر خالد و سعید که در این مرحله از دیگر اعضا فاصله بیشتری گرفته‌اند و داوطلب انجام عملیات شده‌اند تردیدها و اضطراب‌های خود را دارند. در یکی از سکانس‌ها هنگامی که در تاکسی در مناطق یهودی نشین تردد می‌کنند، راننده شایعه آلوده سازی منابع آبی شهرک نشینان توسط فلسطینی‌ها را با هدف عقیم سازی آنان مطرح می‌کند؛ شایعه‌ای که شدت اثر آن بر کودکان و غیرنظامیان بر تردیدهای خالد و سعید برای پیشبرد عملیات دامن می‌زند.

تولید فیلمی با هدف تاکید بر جنبه انسانی و روحانی نیروهای جهادی پس از وقوع حملات ۱۱ سپتامبر بسیار دشوار بود. اما به هر تقدیر خالد و سعید نیز شخصیت‌هایی کاملا انسانی و هم‌نوع دوست را به نمایش می‌گذارند. برای نمونه فیلم بیشتر بر روی شخصیت سعید تمرکز دارد؛ سعید در اردوگاه‌های آوارگان فلسطینی به دنیا آمده است، پدرش را هنگامی که ۱۰ سال داشت به جرم همکاری با صهیونیست‌ها اعدام کردند و همواره صدای سرزنش اطرافیان در گوش او زمزمه می‌شود. از نگاه سعید صهیونیست‌ها حتی به عنوان «قربانی» به جهانیان معرفی شده‌اند و تنها راه حل رفع این بغض‌ها «مرگ برابر» است.

فیلم «اینک بهشت» سعی دارد دو جنبه نمایشی را با ذکاوت مثال زدنی کارگردان به پیش ببرد؛ اول، ایجاد فضایی سیاسی در روایت فیلم بدون گرفتار شدن در پیش‌فرض‌های تاریخی و جانب‌دارانه و دوم، ایجاد توازن میان دیدگاه‌های مختلف نسبت به نوع مبارزه نیروهای جهادی. امری که با ورود سوها، بانوی جوانی که در تعمیرگاه محل کار سعید با وی آشنا می‌شود، دنبال می‌شود. ملاقاتی که به علاقه آن‌ها به یکدیگر منجر می‌شود. سوها که متولد پاریس در فرانسه است به تازگی به نابلس آمده. اگرچه گروه‌های مبارز فلسطینی سوها را فرزند شهیدی می‌دانند که در عملیات جان خود را از دست داده است، اما او از خشونت گریزان است.

بیشتر بخوانید:  نگاهی به فیلم عروسی رعنا: ازدواج در وقت اضافه

سوها که ارتباط نزدیک‌تری با سعید پیدا کرده است در مواجه‌ای سرنوشت ساز با سعید و خالد مخالفت شدید خود را با عملیات‌ استشهادی اینگونه بیان می‌کند که بر سر بازماندگان شما چه می‌آید؟ سوها همچنین به تاثیرچنین عملیاتی بر آینده سیاسی فلسطینیان می‌پردازد که ادامه روند بمب‌گذاری‌ها صرفا باعث ادامه انتقام طرفین از یکدیگر می‌شود که می‌تواند فشار مضاعفی را بر طرف فلسطینی وارد نماید.

کارگردان که در سراسر فیلم تعلیق‌های مثال زدنی را به تماشاگر ارائه می‌دهد با نمایش دیالو‌گ‌های پایانی سوها این تعلیق را به ناظران بین‌المللی و گروه‌های درگیر فلسطینی نیز انتقال می‌دهد. فیلم در مجموع با استقبال خوبی از سوی منتقدان و فعالان سینما مواجه شد و جایزه بهترین فیلم غیرانگلیسی زبان جشنواره گلدن گلوب را از آن خود کرد.


این مطلب توسط عادل نجفی از مقاله‌ای در نیویورک تایمز ترجمه و پیش‌تر در نشریه تاک منتشر شده است.

 

مطالب بیشتر: 

نگاهی به زندگی و آثار هانی ابواسعد: از فجر تا اسکار

گفتگو با هانی ابواسعد فیلمساز فلسطینی: فیلم سیاسی می‌سازم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *